Przejdź do treści

Co oznaczają ujemne ceny energii elektrycznej i kiedy występują?

Ryszard Jesionowski:

ujemne ceny prądu

Na hurtowym rynku energii elektrycznej w Polsce coraz częściej można zobaczyć ujemne ceny energii. W tym artykule dowiesz się więcej na temat tego interesującego zjawiska na rynku energii elektrycznej oraz kiedy występowały ujemne ceny na polskiej giełdzie energii.

  1. Ujemne ceny energii – dla kogo mają znaczenie?
  2. Kiedy występują ceny ujemne?
  3. Dlaczego elektrownie pracują, gdy ceny energii spadają do ujemnych?
  4. Konsekwencje negatywnych cen energii na rynek
  5. Jak często występują ujemne ceny energii w Polsce?
  6. Ujemne ceny energii w innych krajach
  7. Podsumowanie



Ujemne ceny energii – dla kogo mają znaczenie?

Prosumenci rozliczani w net-billing mają niebawem odsprzedawać energię z fotowoltaiki po stawkach RCE (rynkowa cena energii) zmieniających się co godzinę, zamiast – jak to jest obecnie – co miesiąc (do czerwca 2024 r. odsprzedaż energii z fotowoltaiki odbywa się po cenie RCEm – miesięczna rynkowa cena energii). Informacja o historycznej liczbie godzin z ujemną ceną odsprzedaży energii jest zatem ważnym parametrem dla prosumentów rozliczających się w net-billing.

Instalacja fotowoltaiczna kosztowała grube pieniądze, więc lepiej być przygotowanym na zmiany cen odsprzedaży energii, gdyż wpływają one na opłacalność inwestycji. Jednak najskuteczniejszą obroną przed ujemnymi cenami odsprzedaży energii z fotowoltaiki, jest taki dobór mocy instalacji fotowoltaicznej, aby jak najbardziej ekonomiczna część prądu z instalacji była przeznaczona do bezpośredniego wykorzystania lub zmagazynowana w baterii.

Zobacz, jak moc instalacji fotowoltaicznej wpływa na opłacalność zakupu instalacji fotowoltaicznej, z magazynem energii i bez.

Kiedy występują ujemne ceny energii?

Energia odnawialna osiągnęła 21,5% całkowitej produkcji energii elektrycznej w Polsce w 2023 r., pomagając obniżyć średnie hurtowe ceny energii elektrycznej.

udział OZE w produkcji prądu
Udział źródeł energii w produkcji prądu w 2023 r. Źródło: PSE.

W 2023 roku na rynku energii pobito wiele rekordów, w tym osiągnięcie rekordowej łącznej mocy 17,08 gigawatów z fotowoltaiki. Dynamicznie rozwijająca się produkcja energii z OZE pomogła energii odnawialnej osiągnąć rekordowy poziom całkowitej energii elektrycznej dostarczanej w 2023 r.

Powyższy wykres pokazuje jednak również obciążenie elektrowni węglowych, które nadal dostarczają średnio prawie 68 procent energii elektrycznej w Polsce w ciągu roku, ale które są coraz bardziej podcinane cenowo przez tanią energię z wiatru i ze słońca na rynku hurtowym.

W okresach intensywnej produkcji energii ze słońca i wiatru, pojawia się duża podaż energii, która czasami znacznie przewyższa popyt, co powoduje spadek cen energii, czasami do wartości ujemnych, czyli producent płaci odbiorcy za zakupiony towar. Marzenie każdego konsumenta.

Duża ilość energii z fotowoltaiki i turbin wiatrowych powoduje, że hurtowe ceny energii elektrycznej spadają poniżej zera, wywierając presję ekonomiczną na starzejące się elektrownie węglowe, które nadal są potrzebne do zaspokojenia większości popytu.

Zwykle ma to miejsce w święta, takie jak Boże Narodzenie lub niedziele, kiedy zużycie energii elektrycznej ulega zmniejszeniu. W szczególności, gdy odnawialne źródła energii, takie jak wiatr i słońce, produkują dużo energii, OZE, ale także konwencjonalne elektrownie mogą oferować swoją energię elektryczną po ujemnych cenach na giełdzie, co oznacza, że cena rozliczeniowa na rynku spada poniżej zera.

Dlaczego elektrownie pracują, gdy ceny energii spadają do ujemnych?

Istnieje kilka powodów, dla których konwencjonalne elektrownie nadal produkują energię elektryczną, nawet jeśli tracą pieniądze. Jednym z powodów mogą być kwestie techniczne – obniżanie i zwiększanie produkcji jest czasochłonne, zwłaszcza w przypadku elektrowni węglowych.

Ujemne ceny występują, gdy koszt wyprodukowania czegoś jest niższy niż koszt niewyprodukowania tego. W przypadku wielu elektrowni węglowych, wyłączenie i ponowne uruchomienie może być bardzo kosztowne. Muszą więc one nadal produkować energię elektryczną, nawet jeśli sprzedają ją po niskiej lub nawet po ujemnej cenie.

Konsekwencje negatywnych cen energii na rynek

Ujemne ceny występują na hurtowym rynku energii elektrycznej, ale nie występują na detalicznym rynku energii elektrycznej.

W 2024 mają zostać w Polsce wprowadzone tzw. taryfy dynamiczne za prąd, umożliwiające klientom detalicznym zakup energii elektrycznej po cenach hurtowych, zmieniających się co piętnaście minut. Być może wówczas odbiorcy końcowi będą mogli wykorzystać dobrodziejstwa ujemnych cen energii (trzeba jednak w cenie prądu uwzględnić jeszcze koszty przesyłu). Z doświadczeń innych krajów wynika, iż głównymi beneficjentami taryf dynamicznych są posiadacze magazynów energii.

Jak często występują ujemne ceny energii w Polsce?

Od początku 2023 r. do maja 2024 r. łączna liczba godzin z ujemną ceną energii wynosi 70, z czego 32 godziny wystąpiły w 2023 r, a pozostałe w bieżącym roku. Rozkład godzin z ceną ujemną w tym okresie w zależności od dnia tygodnia wygląda następująco:

negatywne ceny energii w jakie dni występują
Rozkład występowania negatywnych hurtowych cen prądu w zależności od dnia tygodnia w 2023 oraz 2024 r. Źródło: PSE.

Kiedy dokładnie wystąpiły ujemne ceny energii?

Ujemne ceny energii w 2024 r.

Poniżej lista dni oraz godzin, kiedy pojawiały się ujemne ceny energii RCE.

Ujemne ceny energii w maju 2024 r.

W maju 2024 r. były 24 godziny z ujemnymi cenami energii. Średnia cena wyniosła minus 53 zł/MWh. Oprócz dni wolnej środy 1 maja oraz niedziel, ujemne ceny energii po raz pierwszy wystąpiły także w dni robocze.

DataGodzinaCena RCE [zł/MWh]
2024050110-19,89
2024050111-64,75
2024050112-120,08
2024050113-136,67
2024050114-142,41
2024050115-116,54
2024050116-82,15
2024050212-0,06
2024050213-25,65
2024050214-22,83
2024050215-1,69
2024051211-44,61
2024051212-96,28
2024051213-117,25
2024051214-98,21
2024051215-82,82
2024051513-0,77
2024051514-0,92
2024051515-0,41
2024051611-7,87
2024051612-9,99
2024051613-29,99
2024051614-34,33
2024051615-7,98
Ujemne ceny energii w maju 2024 r.

Ujemne ceny energii w kwietniu 2024 r.

Od stycznia do końca kwietnia 2024 r. ceny ujemne pojawiły się 14 razy: 14 kwietnia w niedzielę, oraz 28 kwietnia, również w niedzielę:

DataGodzinaCena RCE [zł/MWh]
2024041411-13,53 zł
2024041412-37,21 zł
2024041413-57,81 zł
2024041414-62,18 zł
2024041415-56,94 zł
2024041416-46,66 zł
2024041417-6,06 zł
2024042810-1,04 zł
2024042811-84,39 zł
2024042812-128,79 zł
2024042813-141,58 zł
2024042814-129,75 zł
2024042815-110,36 zł
2024042816-61,01 zł
Ujemne ceny energii w kwietniu 2024 r.

Średnia cena w tym okresie wyniosła minus 66,95 zł/MWh.

Ujemne ceny energii w 2023 r.

W 2023 r. liczba godzin z ujemną ceną energii RCE wyniosła 32. Wystąpiły w okresie od października do grudnia 2023 r, czyli nie były wywołane produkcją energii z fotowoltaiki, lecz z wiatru.

Ujemne ceny wystąpiły 7 października w sobotę w nocy, 15 października, w niedzielę, oraz w święta 25 oraz 26 grudnia. Średnia cena wyniosła minus 18,25 zł/MWh.

DataGodzinaCena RCE [zł/MWh]
202310071-9,23 zł
202310072-3,79 zł
202310073-6,33 zł
202310074-11,35 zł
202310075-3,01 zł
202310076-13,33 zł
202310153-3,84 zł
202310155-4,23 zł
2023101510-6,76 zł
2023101511-16,51 zł
2023101512-25,14 zł
2023101513-29,59 zł
2023101514-19,31 zł
2023101515-18,14 zł
2023101516-14,12 zł
2023101517-0,47 zł
202312251-32,12 zł
202312252-40,13 zł
202312253-46,48 zł
202312254-51,02 zł
202312255-53,77 zł
202312256-44,83 zł
202312257-43,08 zł
202312258-38,62 zł
202312259-19,68 zł
2023122510-7,97 zł
2023122511-0,65 zł
2023122512-0,03 zł
2023122513-0,01 zł
202312269-14,87 zł
2023122610-4,31 zł
2023122612-1,34 zł
Ujemne ceny energii w 2023 r.

Ujemne ceny energii w innych krajach

Dla porównania, w Niemczech w maju 2024 r. było 78 godzin a w kwietniu 50 godzin z ujemną ceną energii.

Podsumowanie

  • Ujemne ceny energii elektrycznej występują na rynku hurtowym i klienci indywidualni nie mogą z nich korzystać.
  • Ujemne ceny energii są konsekwencją wzrostu produkcji energii z OZE i niemożności szybkiego dopasowania podaży do popytu.
  • Od lipca 2024 r. prosumenci rozliczani w systemie net-billing będą odsprzedawać swoją energię po cenach hurtowych, czyli ujemne ceny energii mogą mieć wpływ na opłacalność montażu fotowoltaiki.


Może Cię zainteresować