Przejdź do treści

Opłacalność fotowoltaiki w 2024 r.

Ryszard Jesionowski:

fotowoltaika 2024

Czy fotowoltaika się opłaca w 2024? Pomimo wysokich kosztów zakupu instalacji fotowoltaicznej, długoterminowe korzyści na ogół znacznie przewyższają wartość inwestycji. Ponieważ produkujesz własną energię elektryczną, możesz istotnie zmniejszyć miesięczne opłaty za prąd.

W artykule pokazujemy na przykładach, jaki jest okres spłaty fotowoltaiki w 2024 r. i co zrobić aby był jak najkrótszy.

  1. Od czego zależy opłacalność fotowoltaiki?
  2. Opłacalność fotowoltaiki a autokonsumpcja
  3. Opłacalność fotowoltaiki 2024
  4. Opłacalność fotowoltaiki z magazynem energii
  5. Czy warto montować magazyn energii?
  6. Podsumowanie

Od czego zależy opłacalność fotowoltaiki?

Czasami można spotkać się z opiniami, że fotowoltaika w 2024 r. się już nie opłaca. Trzeba przyznać, że system net-billing istotnie wpłynął na opłacalność instalacji fotowoltaicznych, ale nie jest tak, że fotowoltaika przestała się opłacać.

Opłacalność fotowoltaiki w 2024 r. zależy przede wszystkim od trzech czynników:

  • ceny instalacji fotowoltaicznej,
  • ceny zakupu prądu z sieci,
  • ceny sprzedaży energii z fotowoltaiki.

Oprócz wymienionych czynników, wpływ na opłacalność mają dofinansowania regionalne lub ogólnokrajowe oraz ulgi podatkowe. Czasami, niektórzy instalatorzy wymagają regularnych, płatnych przeglądów serwisowych dla zachowania gwarancji, co również wpływa na opłacalność.

Ile kosztuje instalacja fotowoltaiczna

Cenę instalacji fotowoltaicznej bardzo łatwo ustalić – wystarczy wypełnić formularz.



Ceny instalacji PV wahają się w zależności przede wszystkim od jakości komponentów instalacji fotowoltaicznej, oraz renomy i długości gwarancji udzielanej przez firmę instalacyjną.

Duży wpływ na cenę ma wybór pomiędzy falownikiem łańcuchowym a mikrofalownikami czy optymalizatorami mocy. Jednak w większości sytuacji wystarczy falownik łańcuchowy, nie ma potrzeby płacić za dodatkowe komponenty. Nawet wówczas, gdy występuje niewielkie zacienienie.

Cena zakupu prądu z elektrowni

W pierwszej połowie 2023 r. ceny prądu ustalane przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki nieco zmalały. Jednak nie odczuliśmy tego, ponieważ w 2023 r. ceny były “zamrożone” na poziomie z roku 2022.

W połowie 2024 roku ceny prądu mają jednak wrócić do wartości rynkowych, które są znacznie wyższe niż jeszcze dwa – trzy lata temu.

cena prądu w latach 2001 - 2024 taryfa G11
Cena prądu w Polsce w latach 2001 – 2024 r. Źródło: URE

Do obliczenia opłacalności fotowoltaiki (poniżej) przyjęto cenę 1,38 zł/kWh, czyli cenę obowiązującą od lipca 2024 r.

Cena sprzedaży energii do sieci

Cena sprzedaży energii z fotowoltaiki, od momentu jej zastosowania do rozliczeń net-billing w fotowoltaice, w przeciwieństwie do ceny zakupu prądu ma tendencję malejącą, co widać na poniższym wykresie:

cena odkupu  prądu z fotowoltaiki
Ceny odkupu prądu z fotowoltaiki. Źródło: PSE

Co więcej, od lipca 2024 r. zmiana ceny sprzedaży energii z fotowoltaiki ma być godzinowa, a nie miesięczna, jak obecnie.

Zmiana cen co godzinę może być szczególnie odczuwalna dla prosumentów wiosną lub latem, gdy w południe ceny energii mogą być niskie lub nawet ujemne. Obserwując co się dzieje w krajach, w których ilość fotowoltaiki jest większa niż w Polsce, w kolejnych latach można się spodziewać pogłębienia spadku cen w okolicach godzin południowych i silnych wzrostów po południu i wieczorem.

Zobacz, co oznaczają ujemne ceny energii i kiedy występują.

Wynika to z ilości energii produkowanej z OZE w Polsce, a przede wszystkim z fotowoltaiki, co widać na poniższym wykresie.

produkcja energii elektrycznej w Polsce w latach 2017 - 2023
Produkcja energii elektrycznej w Polsce w latach 2017 – 2023. Źródło: Instrat.pl

Kolorem różowym zaznaczono produkcję energii z fotowoltaiki. Widoczne są bardzo duże wzrosty produkcji energii w ostatnich latach, które wywołują spadki cen prądu w godzinach południowych.

Na wykresie poniżej można z kolei zobaczyć, jakie były różnice w średnich cenach prądu na giełdzie energii w lipcu i sierpniu 2023 r:

Ceny prądu na giełdzie w lipcu i sierpniu 2023 r
Ceny prądu na giełdzie w lipcu i sierpniu 2023 r. Źródło: TGE

Najniższe ceny były w godzinach południowych. W godzinach popołudniowych ceny szybko rosły, co może być argumentem na korzyść montażu modułów PV w kierunku np. południowo-zachodnim niż południowym. Oczywiście, pod warunkiem, że wybór jest możliwy (np. na płaskim dachu).

Do obliczeń poniżej przyjęto cenę sprzedaży energii z fotowoltaiki na poziomie 0,2 zł / kWh. Na dzisiaj taka kwota wydaje się dość niska, ale bezpieczniej jest przyjąć niską wartość i później mieć większe zyski, niż na odwrót.

Fotowoltaika 2024 r. a autokonsumpcja

Fotowoltaika jest tym bardziej opłacalna, im więcej energii z własnej instalacji można zużyć na miejscu w ramach autokonsumpcji (część energii z fotowoltaiki jest zużywana na miejscu – autokonsumpcja właśnie, a pozostała część jest eksportowana do sieci).

Biorąc pod uwagę rosnącą różnicę pomiędzy ceną zakupu prądu z elektrowni, oraz ceną sprzedaży energii z fotowoltaiki, fundamentem opłacalności fotowoltaiki jest zużycie własne energii, gdyż zapobiega poborowi prądu z sieci w cenie 1,38 zł / kWh.

Wobec tego, aby instalacja fotowoltaiczna szybko się spłaciła, powinna być wysoka autokonsumpcja. Można to osiągnąć na dwa sposoby:

  • poprzez odpowiedni dobór mocy instalacji fotowoltaicznej, lub
  • montując magazyn energii.

Ten drugi sposób jest obecnie dość kosztowny i bez odpowiednich dotacji mało opłacalny. Więcej na ten temat w dalszej części.

Zobacz, ile kosztuje instalacja fotowoltaiczna i co ma wpływ na cenę.

Opłacalność fotowoltaiki w 2024 r.

czy fotowoltaika się opłaca 2024
Kierunek montażu paneli wschód-zachód również może być opłacalny

Jako przykład może posłużyć rodzina zużywająca 5.000 kWh rocznie. Założenia do obliczeń:

  • cena zakupu prądu z elektrowni: 1,38 zł/kWh,
  • cena sprzedaż energii z fotowoltaiki: 0,2 zł/kWh,
  • pominięto dotacje oraz ulgę podatkową.

W obliczeniach pominięto również spadek mocy paneli fotowoltaicznych (degradacja) który pogarsza opłacalność, oraz wzrost cen zakupu prądu z elektrowni, który poprawia opłacalność.

Dla takiej sytuacji poniżej obliczono opłacalność w czterech wariantach:

  • instalacja PV o mocy 10 kW skierowana na południe produkuje więcej energii niż wynosi zużycie w domu,
  • instalacja PV skierowana o mocy 5 kW na południe produkuje zbliżoną ilość prądu do wielkości zużycia,
  • instalacja solarna o mocy 2,8 kW skierowana na południe wytwarza mniej prądu niż wynosi zużycie,
  • moduły skierowane na wschód i zachód (po połowie), moc instalacji 5 kW.

Zobacz porównanie, ile kosztują panele fotowoltaiczne różnych producentów.

Instalacja PV produkuje więcej energii niż wynosi zużycie

Instalacja o mocy 10 kW, moduły fotowoltaiczne skierowane na południe, wyprodukuje ok. 10.210 kWh rocznie, czyli dużo więcej niż wynosi zużycie w domu.

Można powiedzieć, że to dobrze, ponieważ w ten sposób sprzedana energia sfinansuje zakupy prądu. Ale gdy przychody ze sprzedanej energii są coraz niższe, mimo wszystko mogą one nie pokryć kosztu zakupu prądu z elektrowni w okresach zimowych.

Dane do obliczeń:

  • całkowita produkcja: 10.210 kWh,
  • autokonsumpcja: 1.570 kWh (15%),
  • eksport energii do sieci: 8.640 kWh (85%).
  • cena instalacji PV: 34.000 zł

Instalacja będzie generować 3.893 zł oszczędności rocznie. Spłaci się w dziewiątym roku.

Produkcja z instalacji PV zbliżona do zużycia energii

Instalacja PV o mocy 5 kW, skierowana na południe:

  • całkowita produkcja: 5.000 kWh,
  • autokonsumpcja: 1.380 kWh (27%),
  • eksport energii do sieci: 3.630 kWh (73%).
  • cena instalacji PV: 19.000 zł

Inwestycja wygeneruje 2.625 zł rocznie oszczędności. Spłaci się w ósmym roku.

Produkcja z PV mniejsza niż zużycie prądu w domu

Instalacja PV o mocy 2,8 kW, skierowana na południe.

  • całkowita produkcja: 2.870 kWh,
  • autokonsumpcja: 1.200 kWh (42%),
  • eksport energii do sieci: 1.680 kWh (58%).
  • cena instalacji PV: 13.500 zł

Inwestycja wygeneruje 1.984 zł oszczędności rocznie, spłaci się w siódmym roku.

Instalacja PV wschód-zachód o mocy 5 kW

Instalacja PV o mocy 5 kW, moduły skierowane po połowie na wschód i zachód:

  • całkowita produkcja: 4.010 kWh,
  • autokonsumpcja: 1.500 kWh (37%),
  • eksport energii do sieci: 2.510 kWh (63%).
  • cena instalacji PV: 19.500 zł

Inwestycja wygeneruje 2.575 zł rocznie oszczędności. Spłaci się w ósmym roku.

Wysoka autokonsumpcja skraca okres spłaty instalacji fotowoltaicznej

Jak widać, wysokie zużycie własne to szybki okres zwrotu. Oszczędności z zużycia własnego wynoszą 1,38 zł / kWh, podczas gdy sprzedaż nadwyżek energii do sieci to zaledwie 0,2 zł / kWh.

PV 10 kW pdPV 5 kW pd PV 2,8 kW pdPV 5 kW w/z
Zużycie energii w domu5.000 kWh5.000 kWh5.000 kWh5.000 kWh
Produkcja energii z PV10.210 kWh5.000 kWh2.870 kWh4.010 kWh
Autokonsumpcja15%27%42%37%
Okres spłaty8,7 roku7,2 roku6,8 roku7,6 roku
Okresy spłaty instalacji PV w zależności od mocy instalacji. Ceny instalacji nie uwzględniają dotacji ani ulgi podatkowej. Kierunek ułożenia modułów PV: pd – południe, w/z – wschód / zachód

Instalacja 5 kW wschód-zachód pomimo, że produkuje znacznie mniej energii, niż 5 kW południe, generuje zbliżone oszczędności roczne. Okres spłaty jest nieco dłuższy, ponieważ jej cena jest na ogół trochę wyższa. Jednak bardzo wiele zależy od profilu zużycia energii w domu.

Jeżeli ktoś pracuje z domu, lub są dzieci, którymi trzeba się opiekować w ciągu dnia, wówczas autokonsumpcja mocno wzrasta i okresy spłaty instalacji PV mogą ulec istotnemu skróceniu.

Do powyższych obliczeń przyjęto, iż większość zużycia prądu przypada na godziny popołudniowe i wieczorne, oraz mniejsza część na godziny poranne (czyli autokonsumpcja nie jest zbyt wysoka):

profil zużycia energii w domu
Profil zużycia energii elektrycznej w domu przyjęty do obliczeń. Większość zużycia przypada na godziny wieczorne

Aby dokładniej dobrać moc instalacji fotowoltaicznej do własnego domu, oraz kierunek montażu modułów fotowoltaicznych, można wystąpić z wnioskiem do operatora sieci o tzw. dane dobowo-godzinowe. Na podstawie tych danych, instalator może określić profil zużycia prądu w domu i dzięki temu precyzyjniej dobrać instalację fotowoltaiczną, aby uzyskać krótki okres spłaty i wysoką rentowności.

Opłacalność fotowoltaiki z magazynem energii

Poniżej kalkulacje opłacalności takich samych instalacji PV z baterią 5 kWh.

instalacja fotowoltaiczna z magazynem energii

Instalacja PV z baterią – produkcja większa niż zużycie energii

Instalacja o mocy 10 kW, moduły fotowoltaiczne skierowane na południe, wyprodukuje ok. 10.210 kWh rocznie, czyli dużo więcej niż wynosi zużycie w domu.

Autokonsumpcja wzrosła z 15% do 28%, więc jest lepiej, ale jak na instalację fotowoltaiczną z magazynem energii, jest to niski poziom autokonsumpcji.

Dane do obliczeń:

  • całkowita produkcja: 10.200 kWh,
  • autokonsumpcja: 2.890 kWh (28%),
  • eksport energii do sieci: 7.310 kWh (72%).
  • cena instalacji PV: 55.500 zł

Instalacja będzie generować 5.449 zł oszczędności rocznie. Spłaci się w jedenastym roku.

Instalacja PV z baterią – produkcja zbliżona do zużycia energii

Instalacja PV o mocy 5 kW z magazynem energii, skierowana na południe:

  • całkowita produkcja: 5.000 kWh,
  • autokonsumpcja: 2.560 kWh (51%),
  • eksport energii do sieci: 2.440 kWh (49%).
  • cena instalacji PV: 40.500 zł

Inwestycja wygeneruje 4.018 zł rocznie oszczędności. Spłaci się w jedenastym roku.

Instalacja PV z baterią – produkcja mniejsza niż zużycia energii

Instalacja PV o mocy 2,8 kW, skierowana na południe.

  • całkowita produkcja: 2.870 kWh,
  • autokonsumpcja: 2.400 kWh (84%),
  • eksport energii do sieci: 470 kWh (16%).
  • cena instalacji PV: 35.000 zł

Inwestycja wygeneruje 3.438 zł oszczędności rocznie, spłaci się w dziesiątym roku.

PV 10 kW pdPV 5 kW pd PV 2,8 kW pd
Magazyn energii4,6 kWh4,6 kWh4,6 kWh
Zużycie energii w domu5.000 kWh5.000 kWh5.000 kWh
Produkcja energii z PV10.210 kWh5.000 kWh2.870 kWh
Autokonsumpcja28%51%84%
Okres spłaty10,2 roku10,1 roku10,2 roku
Okresy spłaty instalacji PV z baterią w zależności od mocy instalacji. Ceny instalacji nie uwzględniają dotacji ani ulgi podatkowej. Kierunek ułożenia modułów PV: pd – południe, w/z – wschód / zachód

Wnioski

Instalacja fotowoltaiczna o odpowiednio dobranej mocy bez magazynu energii ma na ogół niższy okres zwrotu niż instalacja z magazynem energii. Zaletą pierwszego wariantu jest wysoka opłacalność, a wadą stosunkowo wysokie rachunki za prąd.

Instalacja PV z baterią pozwala na dużo większą obniżkę rachunków za prąd, jednak wiąże się to z dłuższym okresem spłaty, ponieważ magazyny energii są nadal bardzo drogie.

Rzecz jasna sytuacja zmienia się, jeśli można skorzystać z dotacji, np. w programie Mój Prąd lub regionalnych.

Czy warto montować magazyn energii?

Montaż magazynu energii to znaczący wydatek, który jak widać na powyższych przykładach, jest na ogół mniej opłacalny od montażu samej instalacji PV. Dodatkowo, jeżeli bateria ma służyć jako zasilanie awaryjne, opłacalność magazynu energii jest jeszcze mniejsza.

Pojemność magazynu energii jest dobierana do mocy fotowoltaiki i również wpływa na jego opłacalność. Na ogół mniejsza pojemność szybciej się spłaci, niż duża pojemność.

Jeżeli jednak inwestycja ma być rozłożona w czasie i najpierw odbędzie się montaż instalacji fotowoltaicznej, a dopiero później jest zakup akumulatora, to można zamontować instalację PV o niewielkiej mocy z falownikiem hybrydowym o większej mocy. W przyszłości można wówczas zainstalować magazyn energii oraz rozbudować samą instalację PV dodając kolejne moduły fotowoltaiczne, bez konieczności wymiany falownika (np. na osobnym łańcuchu).

Jeżeli moc falownika jest większa niż moc instalacji PV, to sprawność falownika jest nieco mniejsza. Jeżeli jednak rozbudowa instalacji ma się odbyć w ciągu 1 – 2 lat, jest to z pewnością tańsza metoda, niż wymiana falownika podczas rozbudowy instalacji.

Alternatywnie, można wykorzystać klasyczny falownik (nie hybrydowy), a w przyszłości dodać osobny magazyn energii podłączany do sieci prądu zmiennego. Może to być np. urządzenie typu sonnenBatterie.

Podsumowanie

  • Aby instalacja PV szybko się spłaciła, potrzebna jest wysoka autokonsumpcja.
  • Instalacja PV o produkcji energii znacznie większej niż zużycie w domu, będzie się długo spłacać.
  • Magazyny energii zwiększają autokonsumpcję, ale wydłużają okres spłaty inwestycji


Może Cię zainteresować